Matbuatımızda da bu konuda alıntılanabilecek kupleler mevcuttur:
...Ahım şahım bir şey olsa yüreğim yanmaz. Badi bacaklı, pasaklı bir şırfıntı. Gene sinemanın kapısında rastladım. Kol kola girmişler, birbirlerine öyle sokulmuşlar...
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
Koleksiyon tek L harfiyle yazılır çünkü TDK bu kelimenin yazımını Fransızca okunuşuna göre belirlemiştir.
İngilizcede ve Fransızcada "collective" şeklinde iki L harfiyle yazılıyor olsa da bu kelime Fransızca okunuşta tek L harfiyle yazılıyormuş gibi okunur.
Kelimenin ödünç alındığı dil Fransızca olduğu için Türkçe yazımda, kelimenin Fransızca okunuşuna öncelik verilmiştir.
Basınımızın yapraklarından bu konuda şu örnek verilebilir:
...Nihayet bir kelebek, bir kurumuş böcek koleksiyonu vardı ki hakikaten erbabı indinde pek..... Eşya, koleksiyon ve kelepir meraklıları bu satış için gelmişlerdi.
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
Aktüel kelimesi Ü harfiyle yazılır. TDK bu konuda nettir.
Dil Derneği yazım kılavuzunda ve basılı eserlerde kabul gören yazım da Ü harfiyle olan yazımdır. Zira yabancı köklü kelimeler Türkçeye yazılışlarına göre değil okunuşlarına göre adapte edilerek alınırlar.
Dolayısıyla;
- Aktüel kamera
- Aktüel siyaset
- Aktüel politika
yazımları doğrudur.
- Aktuel kamera
- Aktuel siyaset
- Aktual politika
yazımları yanlıştır.
Basınımızdan basılı bir örnek verilebilir:
...İşte bu mahzurları bertaraf edecek ve Türk münevverlerinin aktüel ecnebi lisanlarda yapacakları ilmi, fenni ve edebi teşebbüsleri kolaylaştıracak her meslek...
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
TDK "kolektif" yazımını doğru kabul etmektedir çünkü bu kelimeyi Fransızca okunuşuna göre almıştır.
İngilizcede de Fransızcada da iki L harfiyle "collective" şeklinde yazılan bu kelime Fransızcada tek L ile yazılıymış gibi okunur.
Batı dillerinden Türkçeye ödünç alınan kelimeler o dildeki yazılışına göre değil söylenişine göre Türkçeye aktarıldığı için bu kelime dilimize kolektif şeklinde aktarılmıştır.
Dil Derneği'ne ve yayınevlerinin hemen hemen tamamına göre doğru yazım bu şekildedir.
- Kolektif suç
- Kolektif güç
- Kolektif bilinç
- Kolektif eğitim
- Kolektif şirket
yazımları doğrudur.
- Kollektif suç
- Kollektif güç
- Kollektif bilinç
- Kollektiv eğitim
- Kollektif şirket
yazımları yanlıştır.
Matbu literatürümüzden de bu konuda şu örneği vermek mümkündür:
...cüzi bir bedel mukabilinde kolektif bir sigorta usulü de kabul edilmiştir. Bu talimatname ile şehrimiz halkının ev ihtiyacını karşılamak bundan sonra belediyenin...
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
"Ahmet'le" kesme işaretiyle ayrılarak yazılır çünkü Ahmet özel addır.
TDK kurallarına göre kesme işareti özel adların cins isimlerden ayrılması gereken yerlerde kullanılır. Bu kural ilk başlarda çok katı uygulanmamış, sadece karışıklıkların önüne geçilecek yerde kesme işareti kullanılmıştır ama her özel ada ve tüzel kişilik adına kesme işareti gelmesi 1960'lardan beri yaygınlaşarak kesinleşmiştir.
- Ahmet'le Mehmet
- Doğru Ahmet'le Bay Yanlış
- Ahmet'le Ayşe Türkiye'de
- Ahmet'le beraber
- Ahmet'le birlikte
yazımları doğrudur.
- Ahmetle Mehmet
- Doğru Ahmedle Bay Yanlış
- Ahmed'le Ayşe Türkiye'de
- Ahmedle beraber
- Ahmetle birlikte
yazımları yanlıştır.
Basılı literatürümüzden örneklendirelim:
...Lâkin, Namık Ahmet'le Halil Ramiz arasında, bir kere, Neşet Sabit'e dair bir bahis açıldı mı, buna bir üçüncünün karışmasına imkân kalamazdı. Nitekim bu sefer...
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
"Aklıselim" birleşik yazılır. TDK sözlükte böyledir. Dil Derneği yazım kılavuzunda da birleşiktir.
Kelimenin kökünün "akl-ı selim" şeklinde bir tamlamaya gidiyor olması fark etmez. TDK bu sözün bir bütün olarak Türkçe bir kelime olarak benimsenmiş olduğuna kanaat getirmiştir.
Dolayısıyla:
- Sizleri aklıselime davet ediyorum
- Aklıselim kazandı
- Aklıselim sahibi olmak
- Aklıselim insanlar
yazımları doğrudur.
- Sizleri aklı selime davet ediyorum
- Akl-ı selim kazandı
- Akılıselim sahibi olmak
- Akıl-ı selim insanlar
yazımları yanlıştır.
Basınımızdan bir cümle alıntıyarak örnek verelim:
...Aklıselim sahibi vatandaşların gözünde, bu rakamlar arasındaki tezada bakmanın sonucu, muhalefetin hiç de lehine tecelli etmemektedir!...
Günümüz Türkçesiyle yazı yazmayan, Osmanlıca yazılmış eski bir metni günümüz harflerine aktaran uzmanlar bunu Türkçeleşmiş bir kalıp olarak değil Arapça kelimelerden oluşan Farsça bir terkip olarak yazıya geçirecekleri zaman, mesela bir fermanı, divan edebiyatından bir şiiri yeni Türk harflerine aktardıklarına "akl-ı selim" yazımını tercih edebilirler.
Aşağıdaki butona basarak bu yazımı bilgisayarın hafızasına alabilirsiniz. Sonra istediğiniz yerde Ctrl+V tuşlarına basarak bu ifadeyi yapıştırabilirsiniz.
Mobil telefonda ise metnin belli bir yerine basılı tuttuğunuzda "yapıştır" seçeneği zaten çıkacaktır.
Ctrl+V için boşluk tuşunun üç yanındaki Ctrl tuşuna basılı tutmanız ve aynı anda V'ye basmanız yeterlidir.
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
"Aidat" yazarken Y harfi kullanılmaz çünkü bu kelime "ay" kelimesinden türememiştir. TDK sözlüğü de Dil Derneği yazım kılavuzu da "aidat" yazımını doğru bulur.
Aidat kelimesine ek gelince T harfi yumuşamaz. Aynı kalır:
- Apartman aidatı
- Site aidatı
- Kredi kartı aidatı
- Baro aidatı
- Üyelik aidatı
yazımları doğrudur.
- Apartman aydatı
- Site ayidatı
- Kredi kartı ağidatı
- Baro ayıdatı
- Üyelik aydatı
yazımları yanlıştır.
Basılı, yayımlanmış bir örnek verelim:
...ilk girişte bir defaya mahsus olmak üzere verecekleri bir liralık kaydiye ücretleri ve her ay verecekleri en az elli kuruş aidat ücretleri, şahsi isteklerle yapılacak bağışlar, hediyeler, hibeler, Sendika lehine menkul ve gayrimenkul temellükleri, Sendika yararına verilecek müsamere ve temsiller hasılatı ve buna benzer gelirler, diğer Sendika ve cemiyetlerin faaliyetten çekilme veya birleşme gibi sebeplerden...
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
TDK sözlüğünde ve Dil Derneği sözlüğünde "Akletmek" kelimesi yoktur, "Akıl etmek" vardır.
Dolayısıyla bu ifadede harf düşmesi nedeniyle birleşik kelime olduğu söylenemez. TDK, bu tür bir kaynaşma olmadığını, "akıl" kelimesinin bu ifadede de bir kalıp olarak kaldığını tespit etmiştir.
- Saate bakmayı akıl etmek
- Işığı açmayı akıl etmek
- Soru sormayı akıl etmek
- Sözlüğe bakmayı akıl etmek
yazımları doğrudur.
- Saate bakmayı akıletmek
- Işığı açmayı akletmek
- Soru sormayı akl etmek
- Sözlüğe bakmayı akl etmek
yazımları yanlıştır.
Literatürden örnek bir cümle verelim:
...çalıştı, fakat sonunda ne bu esrarlı meseleyi hal, ne yemek yemeği akıl etti; oracıkta uyuyakaldı...
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
"Aksesuar" yazarken V harfi kullanılmaz. Yumuşak G harfi de kullanılmaz. TDK sözlüğü de Dil Derneği yazım kılavuzu da "aksesuar" yazımını doğru kabul etmiştir.
- En çok yakışan aksesuarlar
- Otomobil aksesuarları
- Opsiyonel aksesuar
- Aksesuar askısı
yazımları doğrudur.
- En çok yakışan aksesuarlar
- Otomobil aksesuarları
- Opsiyonel aksesuar
- Aksesuar askısı
yazımları yanlıştır.
Gazete literatürümüzden örnek bir alıntı yapalım:
...Bilhassa tarihi eserlere, bir de kostüm, dekor ve aksesuar ihtiyacı baş gösterir ki, Bizans ve Fatih devirlerine ait bu malzemenin temini için milyonlara ihtiyaç...
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
birleşik yazılır. TDK sözlüğünde de Dil Derneği yazım kılavuzunda da birleşiktir.
TDK sitesinde bu konudaki açıklama mevcuttur:
Akyuvar, alyuvar, ağıryuvar bitişik yazılıyor da hava yuvarı, taş yuvarı ve benzerleri neden ayrı yazılıyor diye sorulabilir. Buna ak ve al’ın sıfat görevinde kullanıldığı, su ve taş kelimelerinin ise ad (isim) olduğu yanıtı verilebilir. Hava yuvarı, taş yuvar birer ad tamlamasıdır ve kelimeler kendi anlamlarda bulunduğu için ayrı yazılmıştır denilebilir.
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
Akyuvar birleşik yazılır. TDK sözlüğünde de Dil Derneği yazım kılavuzunda da birleşiktir.
TDK sitesinde bu konudaki açıklama mevcuttur:
Akyuvar, alyuvar, ağıryuvar bitişik yazılıyor da hava yuvarı, taş yuvarı ve benzerleri neden ayrı yazılıyor diye sorulabilir. Buna ak ve al’ın sıfat görevinde kullanıldığı, su ve taş kelimelerinin ise ad (isim) olduğu yanıtı verilebilir. Hava yuvarı, taş yuvar birer ad tamlamasıdır ve kelimeler kendi anlamlarda bulunduğu için ayrı yazılmıştır denilebilir.
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
"Albenisi" kelimesi de kesme işareti almadan yazılır çünkü özel ad değildir.
Bu kelimeye gelen diğer çekim ekleri de ayrılmaz: albenim, albeniniz, albeniyi...
- Hiç albenisi olmayan erkek
- Hiçbir albenisi yok
- Fiziksel albenisi var
- Olgun kadın albenisi
yazımları doğrudur.
- Hiç al benisi olmayan erkek
- Hiçbir albeni'si yok
- Fiziksel al-beni'si var
- Olgun kadın al-benisi
yazımları yanlıştır.
Basılı eserlerden örnek bir alıntı yapalım:
.....Hiçbir yerli malımızın finişi yoktur, albenisi yoktur. Bu neden? Bunun sebepleri çoktur. Bu sebeplerden biri de ustalık noksanıdır. Ustalığımız neden noksandır?....
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
Bir veya iki ögesi emir kipiyle kurulan kalıplaşmış birleşik kelimeler bitişik yazılır: albeni, ateşkes, çalçene, çalyaka, dönbaba, gelberi, incitmebeni, sallabaş, sallasırt, unutmabeni; batçık, çekyat, geçgeç, kaçgöç, kapkaç, örtbas, seçal, tutkal, veryansın, yapboz, yazboz vb.
- Albeni sahibi olmak
- Onda farklı bir albeni var
- Albeni, cazibe, çekicilik
yazımları doğrudur
- Al beni sahibi olmak
- Onda farklı bir al-beni var
- Al beni, cazibe, çekicilik
yazımları hatalıdır.
Bu konuda basılı bir örnek verelim:
Bu hal «sevim, albeni, güzellik» den başka bir şeydir. Zira onlar erkekte de vardır; fakat kadındaki kadınsılık hail yalnız kadına yaraşır; erkekte tüyler ürpertir.
Bu sitede salt TDK imla kılavuzu esas alınmamıştır. Zira TDK, 1985'ten sonra yayınevlerin başvuru kaynağı olma özelliğini kaybetmiştir. 1980 öncesi TDK üyelerinin eseri olan Ana Yazım Kılavuzu ve Dil Derneği Yazım Kılavuzu, yayıncıların tamamına yakınının temel başvuru kaynağı olmuştur.
