Aklı Selim Nasıl Yazılır

TDK imla kılavuzunda "aklıselim" maddesi olmamakla birlikte TDK Türkçe Sözlük'te bu söz "Aklıselim" şeklinde birleşik yazılmaktadır.



Dil Derneği Yazım Kılavuzu da birleşik yazımı önermektedir.



Etimolojik analizini yapacak olursak bu ifadenin "akl-ı selim" kalıbından geldiğini görürüz. "Selim akıl", daha anlaşılır bir ifadeyle sağduyu anlamına gelen bu söz öbeği zamanla kalıp haline gelmiştir.



Osmanlıca tamlamanın eski kaçması bir yana, tamlamanın bir bütün olarak sıfat şeklinde kullanılması da kalıplaşıp kaynaşmışlığa işaret etmektedir. Mesela "aklıselim bir tercih", "aklıselim kişiler" gibi kalıplar bu sözün yeni bir anlam kazanmış olduğunu göstermektedir.

Tengri Biz Menen Nasıl Yazılır
Hiç de Nasıl Yazılır
Adres Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır

Atatürk Göktürk Alfabesi İle Nasil Yazilir - 𐰀𐱃𐰀𐱅𐰇𐰼𐰚

Türk kelimesini Tonyukuk anıtlarında yazıldığı haliyle alırsak Atatürk adı Göktürk harleriyle 𐰀𐱃𐰀𐱅𐰇𐰼𐰚 şeklinde yazılır.



Orhun Yazıtları'nda Türk kelimesinin "Türük" okunacak şekilde yazıldığı da vardır. Kültigin anıtı öyledir. Bunun nispeten eski yazı olduğunu düşünerek bu yazıma esas almadık.



Göktürkçe Atatürk yazısını, aşağıdaki "Kopyala" butonuna basarak hafızaya alıp istediğiniz yere Ctrl+V tuşlarına basarak yapıştırabilirsiniz.



Ctrl+V kombinasyonu için üzerinde "Ctrl" yazan tuşa basılı tutup "V" tuşuna basmanız yeterlidir. Tuşları bıraktığınızda harf kopyalanmış olacaktır.

𐰀𐱃𐰀𐱅𐰇𐰼𐰚

Konu hakkındaki tartışma için bkz. Göktürkçe Türk Nasıl Yazılır

Tengri Biz Menen Nasıl Yazılır
Hiç de Nasıl Yazılır
Adres Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır

Azad Nasıl Yazılır

Özgür/Serbest anlamına gelen kelimenin Farsça aslı "azad" (آزاد) olmakla birlikte TDK ve Dil Derneği yazım kılavuzuna göre Türkçede "azat" şeklinde yazılır.



Azat edilmiş kişi anlamında da "azatlı" denir ama bundan ayrı bir kelime olan "azade" kelimesi D harfiyle yazılır. Azade, azat ya da azatlı anlamına gelmez. Dokunulmaz, muaf anlamına gelir.



Bu kelime Azeribaycan dilinde de bağımsız/özgür anlamında kullanılmaktadır ve D harfiyle yazılmaktadır: AZAD

















Tengri Biz Menen Nasıl Yazılır
Hiç de Nasıl Yazılır
Adres Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır

Müdafa Nasıl Yazılır

TDK ve Dil Derneği yazım kılavuzlarına göre müdafaa kelimesinin sonunda iki A harfi vardır: MÜDAFAA



Bunun sebebi sadece kelimenin sonundaki A'nın uzun okunması değildir. D'den sonra A da uzun okunur ve bunu göstermek için şapka işareti yeterlidir. F'den sonraki A'lar ise ikidir çünkü Arapça köklü bu kelimede iki A arasında kısa bir kesinti vardır. Saat, faal, naaş gibi kelimelerde de olan bu kesintinin sesli harfin iki kere yazılmasıyla gösterilmesi adeta bir kural haline gelmiştir.



Bu kural, meşru müdafaa, nefsi müdafaa gibi sıfat tamlamalarında da geçerlidir. Bu arada belirtelim ki hukuki tabir 'meşru müdafaa'dır. Nefsi müdafaa ise "kendini savunmak" anlamına gelen daha genel bir tabirdir. Her 'kendini' müdafaa, meşru olmayabilir.



Hatt-ı Müdafaa (Savunma Hattı/Çizgisi) ve Sath-ı Müdafaa (Savunma Sathı/Yüzeyi) terkiplerinde de bu yazım kuralı geçerlidir.



Eğer çekim eki gelirse müdafaaya, müdafaayı, müdafaanın, müdafaası şeklini alır. Eski yazıya dayanarak çekim ekinin "müdafaaı" şeklinde gelmesini savunan azınlık görüş de mevcuttur.

Tengri Biz Menen Nasıl Yazılır
Hiç de Nasıl Yazılır
Adres Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır

Başüstüne Nasıl Yazılır

TDK imla kılavuzunda yer almasa da TDK Güncel Türkçe Sözlük'te "başüstüne" birleşik yazılmaktadır.



Dil Derneği yazım kılavuzunda ise "baş üstüne" şeklinde ayrı yazım önerilmektedir.



Baş'üstüne sözü, "emrin başım üstüne" demektir. Daha da açarsak "Emrini yerine getireceğime, başım üzerine yemin ederim" anlamına gelir.



Bu bakımdan "baş üstüne" denmesi makul görülebilir fakat günümüzde askerlerin aldıkları komut karşılığında söyledikleri "Başüstüne"de bu kadar derin bir yemin ifadesi değil sadece törensel bir ifade vardır. Nitekim asker "başüstüne" demek yerine kendisine verilen emri ".... yapacağım" şeklinde tekrar da edebilir. Bu sadece emir-komuta zincirinin gerektirdiği eski bir söylemdir. Gerçek anlamda yemin olduğu söylenemez. Zaten günümüzde bu ifade yerine "Emredersiniz komutanım" denmektedir.



Bu yüzden bu ifadenin kalıplaşarak kaynaştığı hatta "Ba:şüstüne" şeklinde kendine özgü bir vurgu kazandığı kanaatine sahip olarak birleşik yazılmasını öneririz.

Tengri Biz Menen Nasıl Yazılır
Hiç de Nasıl Yazılır
Adres Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır

Hızır mı Hıdır mı?

Hızır ile Hıdır aynı addır. Aynı Arapça ad Türkçede iki farklı şekilde söylenir çünkü Arapça söylenişinde, ortadaki sessiz harf Türkçede tam karşılığı olmayan, Türkçedeki D ile Z'nin arasında bir  ses verir: خضر‎‎



Yeşilay'ın eski adı olan Hilal-i Ahdar'ın ahdar'ıyla Hızır ismi aynı kökten gelmektedir. Zira Hızır aleyhisselamın da hep yeşil giydiğini inanılmaktadır.



Yine Türk kültüründe yaygın olarak kutlanan Hıd(ı)rellez şenliklerinin adı da Hızır adıyla aynı kökten gelmektedir. Bkz. Hıdrellez mi Hıdırellez mi



Ahdar ve Hıdrellez gibi kökteş kelimeleri de göz önüne alırsak bu ismin Hıdır diye anılmasının aslına daha sadık olacağı sonucuna varırız. Nitekim Anadolu'da Hıdır kullanımı daha yaygındır.



Bununla birlikte özellikle İstanbul Türkçesinde Hızır kullanımı daha yaygındır ve Diyanet Ansiklopedisi de Hızır kullanımını tercih etmektedir.



Türk Dil Kurumu Kişi Adları Sözlüğü'nde de Hıdır maddesinde Hızır'a atıf yapmakla yetinilmiştir. İsim hakkında açıklama Hızır maddesi altında yapılmıştır.



Kısaca, halk dilinde Arapça aslına uygun olarak Hıdır diye geçse, Osmanlı kültürü ve resmi yazı kültürü içinde Hızır daha yaygın kabul görür olmuştur. Yazıda Hızır yazımını tercih etmek daha doğrudur.

Tengri Biz Menen Nasıl Yazılır

Hiç de Nasıl Yazılır

Adres Nasıl Yazılır

Kun Feyekun Nasıl Yazılır

Maarif Nasıl Yazılır

TDK imla kılavuzuna ve Dil Derneği'ne göre maarif iki A'yla yani "maarif" şeklinde yazılır.



Eğitim anlamına gelen bu kelimenin mârif diye şapkalı A'yla yazılması doğru olmaz çünkü kelimenin Arapça kökeninde Elif yoktur, Ayın vardır. Tıpkı saat, kıraat, kanaat gibi maarif'in de iki A harfiyle, aradaki çok kısa kesikliği/duraklamayı gösterecek şekilde yazılması daha doğrudur.



Benzer şekilde mağrif, mağarif, maharif gibi yazımlar da yanlıştır. Ma'arif yazımı ise sadece Arapça/Osmanlıca harfçevriminde kullanılan, normal metinlerde başvurulmayan teknik bir yazım şeklidir.

Mevlana'nın oğlu Sultan Veled'in Türkçe kaleme aldığı Maarif adlı eserin tam metni için linke tıklayın: https://tam-metni.nasil-yazilir.com/2014/11/sultan-veled-eseri-maarif.html



Tengri Biz Menen Nasıl Yazılır
Hiç de Nasıl Yazılır
Adres Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır