Heryer Nasıl Yazılır

TDK ve Dil Derneği'ne göre Türkçede "Her yer" tamlaması ayrı yazılır.



İngilizcede "everywhere"in birleşik yazılması bu konuda kafa karıştırmaktadır ama Türkçede tıpkı "her şey" ve "her gün" gibi "her yer" de ayrı yazılmaktadır.



Karş. Her Şey Ayrı mı Yazılır?

Kaale Almak mı Kâle Almak mı


Hiçbirşey Nasıl Yazılır?


Kayyum mu Kayyım mı


Birde Nasıl Yazılır
Hoşgeldin Nasıl Yazılır

Ahçı mı Aşçı mı?

Kelimenin aslı yemek anlamına gelen aş'tan aşçıdır. TDK ve Dil Derneği aşçı şeklinde yazılmasını önerir.



Ahçı ise bu kelimenin İstanbul ağzında kibarlaşmış halidir.



Ayrıca belirtelim ki chef'in (şef) karşılığı da aşçıdır. Head Chef ise Aşçıbaşı ya da Baş Aşçı'dır.



Kaale Almak mı Kâle Almak mı


Hiçbirşey Nasıl Yazılır?
Kayyum mu Kayyım mı


Birde Nasıl Yazılır
Hoşgeldin Nasıl Yazılır

Matmazel Nasıl Yazılır (Fransızca)

Matmazel bekar kadınlara hitap etmek için kullanılan Fransızcadan geçme bir sözcüdür.



Fransızcada "Mademoiselle" diye yazılır.

Kaale Almak mı Kâle Almak mı


Hiçbirşey Nasıl Yazılır?


Kayyum mu Kayyım mı


Birde Nasıl Yazılır
Hoşgeldin Nasıl Yazılır

Takiyye - Takiye

"Takiyye yanlış, tek y olacak. Kökü vikaye, yani “koruma”. Son harfi w/y olan nakıs fiillerin tefcîl masdarı –iye şeklinde olur: tahliye, terbiye, tavsiye, tasfiye, tesviye vs. Dahiliyye, cahiliyye vesairedeki –iyye eki başka şey, karıştırmamalı" diyor Nişanyan(1)



Arapça aslı تقية şeklinde yazılır ve ye harfinin üstünde şedde yoktur. Takiyye, Takkiye, Takkiyye yanlış. Takiye doğru yazım.





(1) Sevan Nişanyan, "Takiye", Taraf gazetesi, 8 Nisan 2009



Kaale Almak mı Kâle Almak mı


Hiçbirşey Nasıl Yazılır?


Kayyum mu Kayyım mı


Birde Nasıl Yazılır
Hoşgeldin Nasıl Yazılır

Kuvayımilliye

Doğru yazım "Kuvâ-yı Milliye" şeklindedir.



1- Kuvva değil kuva. Kuvvet iki V ile (şeddeli) yazılıyor olabilir ama kuvâ öyle yazılmaz. Tek V ile yazılır ve A'sı uzun okunur: Kuvâ



2- -i ya da -yi değil -yı çünkü Farsça (Osmanlıca) kurulan tamlamalarda son harf açıksa yani â, î ya da û harflerinden biriyle bitiyorsa tamlamayı kuran ekin başına y gelir ve yine ilk kelimenin son sesi ince ise i, kalın ise ı seslisi takip eder.



3- Milliye: bunda pek sorun çıkmıyor. Milliyye diye yazmak, hatta genel olarak -ye ekini -yye diye yazmak Türkçe imlada pek kabul gören bir uygulama değil.





Kaale Almak mı Kâle Almak mı


Hiçbirşey Nasıl Yazılır?


Kayyum mu Kayyım mı


Birde Nasıl Yazılır
Hoşgeldin Nasıl Yazılır

Bağlaç Olan De

Dahi anlamına gelmez. Biraz Arapçadaki fe’ye (fe eyne tezhebun), biraz İngilizcedeki `so`'ya benzer.



Mesela "duyuyorsun da niye cevap vermiyorsun?" yerine "duyuyorsun dahi niye cevap vermiyorsun?" denemez. Saçma olur.



Bunun eski Türkçe olma ihtimali var. Bunu şuradan çıkardım:



(aşağıdaki metinde "yarığ" ışık demektir)

Kaynak: http://daugenis.mch.mii.lt/karaimai/kt1.gif



".....da ayıttı teñri: "bolsun* yarığ!", da boldu yarığ."



= ".....ve tanrı "ışık olsun" dedi, de ışık oldu".



Karaimce bir yazıdan alıntı bu. Dahi anlamına gelen de'nin kalkıp ta Litvanya'ya gitmiş olması pek mümkün değil.



Ne demiştik? Arapça fe demiştik değil mi? "fe eyne tezhebun" = "... de siz nereye gidiyorsunuz?"



Örnekleri çoğaltmak gerekirse "Urfa'da Oxford vardı da biz mi okumadık", "Biz biliyoruz da mı oynuyoruz" hep bağlaç olan de örneklerdir.



Hatta ikisinin karışacağı bir örnek vereyim.



Galatasaray'ın yeni stadının açılışındaki olaylar için "organizasyondur!" denmesi üzerine bir köşe yazarı manşet atar:



"organizasyon da kimin işi"



Eğer bağlaç de kullanırsak "organizasyon da(=ama) kimin işi?" anlamı çıkar. Yani "organizasyon olduğunu anladık da kimin yaptığını anlamadık".

Dahi anlamında kullanırsak "organizasyon dahi kimin işi?" anlamı çıkar. Yani "hem önceki işleri hem de bu organizasyonu yapan kim?"



(Ekşi Sözlük entry #21714006 tarih:2011-01-19 saat:12:23:15)













Kaale Almak mı Kâle Almak mı


Hiçbirşey Nasıl Yazılır?


Kayyum mu Kayyım mı


Birde Nasıl Yazılır
Hoşgeldin Nasıl Yazılır

İyelik Ekinin Gereksiz Kullanımı

Hata değildir. Çoğunlukla gayet masum üslup tercihleridir.

Masa başında tespit yapmakla dile şekil verebileceğini zanneden zevatın Türkçeyi budamak için kullandığı tırpanın adıdır.



1- Tamlayanı "kendi" olabilecek iyelik/tamlanan ekleri gereksiz değildir.



Mesela "Konuşan öğrenciye sus demek" ile "Konuşan öğrencisine sus demek" farklı şeylerdir çünkü ikinci örnekte eylemin bir öğretmene ait olduğu bellidir. Aynı şekilde "rakibine çelme takmak" müsabakanın diğer tarafına has bir eylemken "rakibe çelme takmak" onun taraftarlarınca da yapılabilen bir eylemdir. Örnekler çoğaltılabilir. Burada sizli-bizli bir ifade yoktur.



2- Mastar eki olan `-me` ile onun iyelik eki almış hali olan `-mesi` aynı şey değildir. Biri doğru öbürü yanlış değildir.



"Tutmasını biliriz de kemiği yok bunun" ifadesini "tutmayı biliriz de kemiği yok bunun" haline getirdiğinizde belirgin bir anlam kaybı olmaktadır. Fiil artık nesneye yönelmemektedir.



Benzer şekilde:



"Oturmayı kalkmayı bilmek" = fiilleri yapabilmek

"Oturmasını kalkmasını bilmek" = o konuda görgü sahibi olmak.



Eğer yapısı itibariyle `Türkçeye artikel sokmak` gereksizse bu gibi incelikler sayesinde gereksizdir. Bkz. Türkçede Artikel Var mı?



TDK'nnn, ÖSYM'nin ve diğer eğitim kurumlarının işi de dilin orasını burasını budayıp "`Şimdi kuşa benzedin`" diyerek seyrine dalmak değil, dilin tüm kıvrımlarını, inceliklerini tespit edip bu kullanımları bilime ve sanata sunmaktır. (Aah ah)



(Ekşi Sözlük entry #25930867 tarih:2011-10-28 saat:12:33:49)







Kaale Almak mı Kâle Almak mı

Hiçbirşey Nasıl Yazılır?

Kayyum mu Kayyım mı

Birde Nasıl Yazılır