Başucu Nasıl Yazılır

TDK imla kılavuzunda "başucu" kelimesinin birleşik yazıldığı bir madde yoktur. Bu durum, okuru başucu kelimesinin ayrı yazılması gerektiği düşüncesine sevk edebilir.



Nitekim TDK sözlüğünde "baş ucu kitabı" maddesinde 'başucu eseri' anlamındaki başucu'nun ayrı yazıldığını görmekteyiz.

TDK, birleşik yazılan "başucu" kelimesini ise coğrafya ve fizik terimi olarak kullanmaktadır. "Başucu kitabı" derkenki anlamda kullanmamaktadır.

Dil Derneği ise başucu kelimesini her bağlamda birleşik yazmaktadır. Verdiği örneklli tanımlar da bununla örtüşmektedir:

Basılı eserlere baktığımızda ise adında "baş ucu" şeklinde ayrı yazımı tercih eden tek bir eser göremiyoruz. Basılı eserlerin tamamında "başucu" birleşik yazılmaktadır:

Biz de basılı eserlerdeki tercihin haklılığına inanıyoruz çünkü "baş" ve "uç" kelimeleriyle oluşan bu ad tamlaması kalıplaşıp kaynaşarak baş ve uç kelimelerinin sözlük anlamından öte bir anlam kazanmıştır. "Baş ucu kitabı" derken kullanılan "baş ucu"na sadece deyim demek doğru olmaz çünkü ses ve vurgunun yeri açısından kaynaşma görüldüğü gibi sıradan bir mecazlı anlatım değil yeni bir anlam doğmuştur.



Tengri Biz Menen Nasıl Yazılır
Hiç de Nasıl Yazılır
Adres Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır

Pek Çok Nasıl Yazılır

TDK imla kılavuzunda ve Dil Derneği yazım kılavuzunda pek ve çok kelimeleri ayrı ayrı yer almaktadır.



Günümüzde kullanımı azalmış olmakla birlikte "pek" kelimesi, başına geldiği sıfatı pekiştiren bir sıfattır. Pek çok, çok'tan ziyadesini ifade eder. Pek iyi, iyi'den iyi anlamına gelir vs.



Bu bakımdan pek kelimesiyle iyi kelimesinin yan yana gelmesi, ikisinin sözlük anlamları dışında kalıplaşıp kaynaşmış bir anlam oluşturmaz. Bu nedenle TDK imla kılavuzunun ve Dil Derneği yazım kılavuzunun önerisi bizce de isabetlidir.



Zaten uygulamada da "pek çok" ifadesi 'pek çok' kere ayrı yazılmaktadır.

Tengri Biz Menen Nasıl Yazılır
Hiç de Nasıl Yazılır
Adres Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır

Her Biri Nasıl Yazılır

TDK imla kılavuzuna göre "her" ve "biri" kelimeleri ayrı yazılır çünkü sıfat tamlaması oluşturmakla kalıplaşıp kaynaşmış bir anlam kazanmazlar.



Bu ifadedeki "biri" kelimesi "kimse" anlamında değil "bir" kelimesinin çekimli halidir. "Biri" Bahsedilen kimselerin ya da nesnelerin tekini ifade eder. Her biri dendiği zaman da kolektif anlamda kimse ya da nesne topluluğunun bütünü için geçerli bir durumu kast etmek yerine o topluluğun her mensubu için geçerli bir durum ifade edilir. Bu yüzden "her biri" ifadesinin ayrı yazılması doğru ve isabetlidir.



Bununla ilgili olarak ayrıca bkz. Şu An Nasıl Yazılır, Her Gün Birleşik Mi Yazılır, Her Yer Nasıl Yazılır, Herşey Ayrı Mı Yazılır, Her Zaman Ayrı Mı Yazılır, Herbişeyim Nasıl Yazılır, Her An Nasıl Yazılır

Tengri Biz Menen Nasıl Yazılır
Hiç de Nasıl Yazılır
Adres Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır

Her An Nasıl Yazılır

TDK "her" ve "an" kelimelerini ayrı saymaktadır yani birleşik yazılır.



Bu ifadenin adeta birleşikmiş gibi bir çırpıda söylenmesinin sebebi kalıplaşma değil ulamadır.



Türkçede bir kelime sessiz harfle biter ve sonraki kelime sesli harfle başlarsa söylenişte ağızdan birleşikmiş gibi çıkabilir.



Fakat "her" ve "an" kelimeleri sıfat tamlaması oluşturduklarında esas anlamlarını yitirmez, yeni bir anlam kazanmazlar. Bu yüzden ayrı değil birleşik yazılmaları gerekir.



Bununla ilgili olarak ayrıca bkz. Şu An Nasıl Yazılır, Her Gün Birleşik Mi Yazılır, Her Yer Nasıl Yazılır, Herşey Ayrı Mı Yazılır, Her Zaman Ayrı Mı Yazılır, Herbişeyim Nasıl Yazılır

Tengri Biz Menen Nasıl Yazılır
Hiç de Nasıl Yazılır
Adres Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır

Nasılda Nasıl Yazılır

TDK imla kurallarına göre dahi anlamına gelen de ayrı yazılır ve "nasıl da..." derken kullanılan "da" soruya vurgu yapmak amaçlı olup dahi anlamındadır.



- Nasıl da değişiyor rengi

- Zaman nasıl da geçmiş

- Nasıl da mutlu oldu



gibi cümlelerde esas soru "nasıl" sorusudur. Dahi anlamında "da" olmasa da soru anlamı olurdu. Dahi anlamındaki "da" burada soruyu sorarken cevabın bilmezden gelinişini belirginleştirmeye yaramaktadır.







Tengri Biz Menen Nasıl Yazılır
Hiç de Nasıl Yazılır
Adres Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır

Şey Nasıl Yazılır

Şey kelimesi ayrı yazılır.



"Hiçbir şey" derken de ayrı yazılır (Bkz. Hiçbir Şey Nasıl Yazılır)

Her şey derken de ayrı yazılır (Bkz. Her Şey Nasıl Yazılır)

Bir şey derken de ayrı yazılır (Bkz. Birşey Ayrı Mı Yazılır)



Şey'in birleşik yazılması, tahminen İngilizcedeki everything, anything, something kelimelerinin ayrı yazılmamasından kaynaklanan bir yanlıştır. Halbuki İngilizcenin iletişim anlayışı ile Türkçeninki farklıdır. Türkçe kelimeleri Türk dilinin kendi içinde değerlendirmek gerekir. İngilizcede şey anlamına gelen "thing" kelimesi nesne anlamında sıkça kullanılan bir kelimedir. Her şey, hiçbir şey karşılığı ifadelerde ise anlamı daha da genelleşir, sadece somut varlıkları değil tüm fenomenleri kapsar. Türkçedeki "şey" kelimesi ise aslen "eşya" anlamına gelir ama gerçek kullanımı çok geniş kapsamlıdır. O yüzden özellikle resmi dilde "şey" kelimesini kullanmaktan kaçınılır. Onun yerine "nesne", "husus" gibi daha belirli kelimeler kullanılır. İşte "şey" kelimesinin bu geniş anlamlılığı kelimenin Türkçedeki farkıdır. Bu farkın bir diğer sonucu ise "her şey", "hiçbir şey" dendiğinde normal kullanımından farklı, kalıplaşmış bir anlam kazanmaması, ayrı yazılmaya devam edilebilmesidir.

Tengri Biz Menen Nasıl Yazılır
Hiç de Nasıl Yazılır
Adres Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır

YANYANA NASIL YAZILIR

TDK imla kılavuzunda "yanyana" maddesi yoktur. TDK Sözlük de "yan yana"yı ayrı yazmaktadır:



Kısaca: Türkçede "yan yana" yan yana yazılmaz, ayrı yazılır

Dil Derneği de ayrı yazımı desteklemektedir. Bu yüzden bu ifadenin "yan yana" şeklinde ayrı yazılması gerekir.

Tengri Biz Menen Nasıl Yazılır
Hiç de Nasıl Yazılır
Adres Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır