Kurdale mi Kurdele mi Kurdela mı?

TDK'ya göre doğrusu "kurdele"dir. Kurdela, kurdale ve kordela yanlıştır.

Dil Derneği Yazım Kılavuzu'na göre de doğrusu bu şekildedir: "Kurdele"

ıstırab mı ızdırap mı??
Tıraş mı Traş mı?
Arefe mi Arife mi
Makine mi Makina mı

Hıdırellez mi Hıdrellez mi

Hıdır (=Hızır)(Bkz. Hızır mı Hıdır mı) adıyla İlyas adlarının birleşmesinden oluşan bu günün ismi, TDK'ya göre Kütahya, Ordu ve Erzurum'da Hıdırellez şeklinde söylenmektedir.







Dil Derneği Yazım Sözlüğü'ne göre ise ikinci "ı" harfi sonradan düşmüştür: Hıdrellez



Ahırkapı şenliklerinde de "Hıdrellez" yazımı tercih edilmektedir. Nitekim Kültür Bakanlığı resmi sayfasında da günün adı "Hıdrellez" şeklinde geçmektedir.

Dolayısıyla resmi yazışmalarda Hıdrellez yazmak daha doğrudur.



ıstırab mı ızdırap mı??
Tıraş mı Traş mı?
Arefe mi Arife mi
Makine mi Makina mı

RAMADAN MI RAMAZAN MI

Ramazan ayının adı Arapça رمضان diye yazılır. Arapça dat harfi hem D hem Z harfine benzediği için iki türlü telaffuz edildiği de görülür.



Türk Dil Kurumu imla kılavuzu, Dil Derneği Yazım Kılavuzu ve Diyanet İşleri Başkanlığı "Ramazan" yazımını tercih eder. Resmi yazışmada Ramazan yazmak daha doğrudur.

ıstırab mı ızdırap mı??

Tıraş mı Traş mı?

Anadolumuz Nasıl Yazılır??

Vaat Etmek mi Vâdetmek mi?

Herşey Nasıl Yazılır?

Regaib mi Regayib mi Regaip mi Regayip mi

Rağbet edilen anlamına gelen رغايب kelimesi Türkçe "Regaib" diye yazılır.



Arapça telaffuzu regaib şeklinde olsa da Türkçede kelimelerin sonundaki -b harfi p diye telaffuz edildiği için Regaip yazımı daha yaygındır. Bununla birlikte Diyanet İşleri Başkanlığı "Regaip" yazımını tercih etmektedir.



Türkçeye girmiş bir kelimeden çok özel isim hükmünde olduğu için Arapça aslına sadık kalındığı düşünülebilir.

ıstırab mı ızdırap mı??

Tıraş mı Traş mı?

Anadolumuz Nasıl Yazılır??

Vaat Etmek mi Vâdetmek mi?

Herşey Nasıl Yazılır?

Great Depression - Türkçesi

Yaşandığı yıllarda bu olaya "Büyük Buhran" deniyor.



1960'lı yıllarda buhran kelimesinin yerine bunalım tercih edilmeye başlanınca bazı kaynaklar aynı olayı Büyük Bunalım adıyla da anmıştır.

ıstırab mı ızdırap mı??

Tıraş mı Traş mı?

Anadolumuz Nasıl Yazılır??

Vaat Etmek mi Vâdetmek mi?

Herşey Nasıl Yazılır?

Mucibince Amel Oluna mı - Mucebince Amel Oluna mı

Padişah iradelerinin emredici sözüdür: "Mucebince amel oluna"

Yukarıdaki derlememdeki yer alan yazıların en üstündeki kutucularda "Mucebince Amel Oluna" yazmaktadır.



Mucip (mucib) (Arapça مجيب) gerektiren, icap ettiren demektir. Allah'ın adlarındandır. "Mucibince amel oluna" denirse "İcap ettirence yapılsın" demek olur; yanlış bir ifade olur.



Mucep (mucep) (Arapça موجب) ise "gerek", bir işin gereği anlamına gelir. Mucebince amel olunca demek, o işin gereğince, usulünce yapılmasını emretmektir. Doğrusu "Mucebince amel oluna"dır.









ıstırab mı ızdırap mı??

Tıraş mı Traş mı?

Anadolumuz Nasıl Yazılır??

Vaat Etmek mi Vâdetmek mi?

Herşey Nasıl Yazılır?

Yaşındayım mı Yaşımdayım mı

Önce "yaşımda~" kullanımını irdeleyelim.



Bilinen en eski örneklerden gidelim:



--------------

"Kara han içreği ben Ezgene. Altı otuz yaşıma erti. Ben öltüm"

[Kara han maiyetinden ben Ezgene. 26 yaşımdaydım. Öldüm]¹

Yenisey, Ezgene yazıtı (mezar taşı)



"Biş yigirmi yaşımda tabgaç kanga bardım"

[15 yaşımda Tabgaç (çin hanedanı) kağanına gittim]

Begire yazıtı (mezar taşı)

--------------



Bunlar yaklaşık 1300 yıllık örnekler. Yani "yaşımda...", "yaşımdan..." kullanımları dilin özünde var. "6 yaşımdan beri sözlük yazarıyım" denebilir.



Gelelim öbür kullanıma. "6 yaşından beri sözlük yazarıyım" denebilir mi?



Bu ifadeyi analiz etmek için "1999 yılından beri sözlük yazarıyım" ifadesi üzerinden kıyas yapılabilir². Şöyle ki:



"1999 yılı" diye bir tamlama var. "Elma meyvesi", "Ahmet ismi" gibi bir belirtisiz isim tamlaması. Oradaki -ı eki ya da -ın eki iyelik eki değil. -ı tamlanan eki. -n de kaynaştırma harfi. Eğer "1999 yılı" denebildiği gibi "6 yaşı" da diyebiliyorsak "6 yaşından beri sözlük yazarıyım" ifadesinde bir yanlışlık yok demektir çünkü "1999 yılından beri sözlük yazarıyım" demekte hiçbir yanlışlık yok.



Fakat sorun şurda: "1999 yılı" dediğimiz şekilde "altı yaşı" diyemiyoruz çünkü öyle bir şey yok. İfadenin kökünde aslında bir sıfat tamlaması var: "altı yaş"



--------------

"Biş yigirmi yaşda alınmışım koncuyuma bunga adrıldım"

[15 yaşta aldığım eşimden ne yazık ki ayrıldım]

Begire yazıtı

--------------



Yani insanın 6. Yaşına "altı yaş" denir. "altı yaşı" denmez.



Söz konusu olan bir sıfat tamlaması olduğuna göre tamlanan eki -ı söz konusu değildir. Dolayısıyla "ben 6 yaşından beri sözlük yazarıyım" ifadesindeki -ı'nın tamlanan eki olamayacağı bellidir.



İyelik eki olması da zor görünüyor çünkü birinci tekil şahıslı bir cümledeki kelimeye üçüncü tekil şahıs eki gelmez. Ancak "Boyu kısa biriyim", "Sözü doğru bir insanım" gibi örnekler buna müsaade eder. Ele aldığımız örnekte ise -ı eki iyelik eki olarak da geçersizdir.



Bununla birlikte "6 yaşından beri" ifadesinin yaygınlığına saygı duyuyorum. Amacım dil polisliği yapmak değil. Bu yeni ifade henüz geleneksel ifadeyi bastırmış değil ama kendi varlığını kabul ettirecek kadar yaygın.



Peki uzun vadede ne olur? Bence yine geleneksel yapı ağır basar çünkü dilin aritmetiğinde yaş ifadeleri sıfat tamlaması olarak esas alınmış ve bunun çok kuvvetli bir güncel delili de var:



Cahit Sıtkı Tarancı'nın şiirinin adı: Otuz Beş Yaş

___________________________________________________

¹ Typo yok. Eski türklerin matematiği de zayıf değildi. Beş yirmi = 15 demektir.

² Hayır arkadaşım, 19 yaşında değilim. 1999 yılını ve 6 yaşı örnek olsun diye verdim.









ıstırab mı ızdırap mı??

Tıraş mı Traş mı?

Anadolumuz Nasıl Yazılır??

Vaat Etmek mi Vâdetmek mi?

Herşey Nasıl Yazılır?