Mademki Birleşik mi Yazılır Ayrı mı?

Mademki kelimesindeki -ki ilgi eki ki değildir çünkü ilgi eki -ki söz dizimini tersine çevirir;



Gözlerimin rengini unuttuğunu duydum

-> Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini



Oysa "mademki" kalıbıyla "madem"in kullanımı arasında ciddi bir fark yoktur;



Madem yerçekimi var Ay neden Dünya'nın üstüne düşmüyor?

-> Mademki yerçekimi var Ay neden Dünya'nın üstüne düşmüyor.



Bu yüzden ki'nin ayrıl yazılmasına gerek yoktur. Mademki şeklinde birleşik yazımı TDK da doğru kabul etmektedir.







ıstırab mı ızdırap mı??

Tıraş mı Traş mı?

Anadolumuz Nasıl Yazılır??

Vaat Etmek mi Vâdetmek mi?

Herşey Nasıl Yazılır?

Camii mi Camisi mi?

Cami kelimesinin sonunda gizli sessiz (ayın) olduğu için geleneksel cami isimleri;



Süleymaniye Camii (Cami'i)

Selimiye Camii (Cami'i)



şeklinde yazılır ama ayın harfinin günümüz Türkçesinde hükmü kalmadığını savunanlar da vardır (Necmiye Alpay, Hıncal Uluç) ve özellikle, nispeten yani olan bazı camiler için



Levent Camisi

Şişli Camisi



gibi kullanımlar görülmektedir.



En makulu özel isimlerde "* Camii" yapısını korumak ama gündelik cümlelerde bunu aramamaktadır. Mesela "O cami bir Şii camisidir", "Arap Camii İstanbul'un en eski camisidir" gibi kullanımlar makuldür.

ıstırab mı ızdırap mı??

Tıraş mı Traş mı?

Anadolumuz Nasıl Yazılır??

Vaat Etmek mi Vâdetmek mi?

Herşey Nasıl Yazılır?

Yemek - Yenmek - Yenilmek

"Yenilebilir" ifadesi "mağlup olabilir" anlamına gelir.

Yenmesi mümkün olana ise "Yenebilir" demek lazım.



Oysa şöyle başlıklar var:



kadikoy de yemek yenilecek yer -> kadıköy'de yemek yenecek yer

ders calisirken yenilebilecek seyler -> ders çalışırken yenebilecek şeyler

rejim yaparken yenilebilecek seyler -> rejim yaparken yenebilecek şeyler

yenilebilir ic camasiri -> yenebilir iç çamaşırı

tecrube yenilen kaziklarin bileskesidir -> tecrübe yenen kazıkların bileşkesidir ...



Bu örneklerde hep gereksiz çift edilgenlik var.



Bununla birlikte

"Yenilir yutulur" Google'a göre kalıp olarak "Yenir yutulur"dan daha çok kullanılıyor.



Hayranı olduğum rahmetli Ömer Asım Aksoy bile deyimler sözlüğüne bunu "yenilir yutulur..." diye almış. Başka örnekler üzerinden gittiğimizde ise Ömer Asım Aksoy dahil her kaynakta "tadından yenmemek"-"tadından yenmez", "her kuşun eti yenmez", "papaza kızıp oruç yenmez" vs.

kullanımının tercih edildiğini görüyoruz.



Benzer şekilde "yenilmek" ifadesine baktığımız zaman "yenilen pehlivan güreşe doymaz" kullanımını görüyoruz. Yani literatürde %100 tutarlılık yoksa bile büyük oranda çift edilgen kullanmama kuralı geçerli.



"Yenilir yutulur cinsten"i yaygın galat kontenjanından saklı tutup diğerlerini tek edilgene indirgersek hatanın yaygınlaşmasını önleriz.









ıstırab mı ızdırap mı??

Tıraş mı Traş mı?

Anadolumuz Nasıl Yazılır??

Vaat Etmek mi Vâdetmek mi?

Herşey Nasıl Yazılır?

Servi mi Selvi mi

TDK ne yazık ki servi kelimesini de selvi kelimesini de kılavuzuna almamıştır. Bitki bilimleri sözlüğünde ise "selvi" yazımını tercih etmektedir.



Dil Derneği yazım kılavuzunda "selvi" yazımı önerilmektedir.



Selvi yazımı günlük dilde de daha çok tercih edilmektedir. Hatta "Selvi Boylum Al Yazmalım" şeklinde edebiyatta da tescillenmiştir.

Bununla birlikte kelimenin aslı "servi"dir. Zamanla deforme olarak selvi şeklini almıştır.



Yaygın kullanımı ve klasik eserlerdeki kullanımı gözeterek "selvi" demek daha uygundur.

ıstırab mı ızdırap mı??

Tıraş mı Traş mı?

Anadolumuz Nasıl Yazılır??

Vaat Etmek mi Vâdetmek mi?

Herşey Nasıl Yazılır?

Sûkûtu Hayal - Sûkût-ı Hayal

Düşkırıklığı anlamına gelen bu ifade Arapça bir isim tamlamasıdır ama Türkçede bu tür tamlamalar Farsça terkibe göre yazılır.



O nedenle "Sükut-ı Hayal" diye yazmak daha doğrudur.



İl

k kelimenin yazımı için bkz. Sükut Nasıl Yazılır









ıstırab mı ızdırap mı??

Tıraş mı Traş mı?

Anadolumuz Nasıl Yazılır??

Vaat Etmek mi Vâdetmek mi?

Herşey Nasıl Yazılır?

Kul Nesimi - Seyyid Nesimi

Seyyid Nesimi'nin "Nesimi" başlığında işlenmesi bence isabet olmuş. Nesimi derken Seyid İmameddin Nesimi kast edilir. Hem "Nesimi Divanı" adıyla bilinen eser Seyyid Nesimi'ye aittir.

Kaldı ki Kul Nesimi'nin Nesimi mahlasını almasının nedeni kendisi gibi Alevi büyüğü olan Seyid İmameddin Nesimi'dir. Nesimi isminin adeta "patent"i Seyid Nesimi'ye aittir yani.

ıstırab mı ızdırap mı??

Tıraş mı Traş mı?

Anadolumuz Nasıl Yazılır??

Vaat Etmek mi Vâdetmek mi?

Herşey Nasıl Yazılır?

Aşkenazi mi Aşkenazca mı Yidce mi Yidiş mi

Aşkenazi'deki -i nisbesi aidiyet belirtir. Aşkenaz İbranca "Alman" anlamına gelir, Aşkenazi ise Almanya'ya ait/Almanya'dan anlamındadır. Biraz İbrani, İbranca, İbranice üçlemesi gibi denilebilir.



Yidce ya da Aşkenazca, Aşkenazice üçü de doğrudur. Üçü arasında en yaygın kullanılanı "Yidce"dir.











ıstırab mı ızdırap mı??

Tıraş mı Traş mı?

Anadolumuz Nasıl Yazılır??

Vaat Etmek mi Vâdetmek mi?

Herşey Nasıl Yazılır?