Nasıl Yazılır

Meğerki Bileşik mi Yazılır Ayrı mı?

İllaki, meğerki ve TDK'nın birleşik yazdığı benzer kelimelerin ortak özelliği aslında oradaki -ki'nin işlevsiz olması. Yani cümle sözdizimini değiştirmek için kullanılan (gözlerimin rengini unuttuğunu duydum -> duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini) -ki burada evcilleştirilmiş.

İllaki ile illa arasında, meğerki ile meğer arasında o yönden bir fark yok. O zaman biz de bunları birleşik yazalım derim.

ıstırab mı ızdırap mı??

Tıraş mı Traş mı?

Anadolumuz Nasıl Yazılır??

Vaat Etmek mi Vâdetmek mi?

Herşey Nasıl Yazılır?

İllaki Birleşik mi Yazılır Ayrı mı?

Ehl-i Keyf mi Ehlikeyf mi Ehl-i Keyif mi?

Key(i)f (كيف) bazen Arapçadaki anlamıyla kullanılır. Arapçada keyf nasıl- nasıllık (nitelik) anlamına gelir. "Nasılsın?" anlamına gelen "kefye hâluke" (halin nasıl) ya da "keyfuke" (nasılsın?) sorusundan dolayı Türkçede key(i)f ehli olmak, rahatına bakmak anlamına gelir olmuş.

Buradaki keyif Türkçe olduğu için Arapça tamlamaya kasmaya gerek yok bence. Ben olsam "keyif ehli" derdim. Lakin yedi uyurların Arapça namı olan "ehl-i kehf"e benzediği için midir terime bir sufilik getirdiği için midir nedendir bilinmez tamlamanın bu kadar Türkçe hali hemen hemen hiç tutmamış.

Tamlama aslen Arapça olmadığına göre ehl-i keyf olmaz. O nitelik sahibi demek. Dosdoğru Türkçe muamelesi ederek "keyif ehli" demek de tercih edilmediğine göre Osmanlıcasını yani "ehl-i keyif"i tercih edelim derim. "Onun aslı keyf"tir argümanına karşı savunmam şudur:

burada keyif Arapça keyf'ten türemiş ama artık kendi bağımsızlığına kazanmış, rahatına bakmak anlamına gelen ayrı bir kelimedir. Buradaki anlamı da bu sonradan kazandığı anlamdır.

Öte yandan Gaziantepte kullanılan buz küpü(?)nün adının ehlikeyf diye yazıldığı konusunda mutabakat var gibi. Ona saygı duyarım.

ıstırab mı ızdırap mı??

Tıraş mı Traş mı?

Anadolumuz Nasıl Yazılır??

Vaat Etmek mi Vâdetmek mi?

Herşey Nasıl Yazılır?

Şapka İşareti Ne İşe Yarar

TDK şapkayı Batı dillerinden gelen kelimelerde kaldırdığı halde diğer kelimelerde kaldırmadı. Çetrefilli bir konu nitekim. Özellikle muhafazakar tandanslı yazarlar tire, şapka ve apostrof kullanmaya çok eğilimliler. Bu tutum Arapça sesleri vermek için yardımcı da oluyor tabi. Mesela bazı yazılarda kalemi bile kâlem diye yazanlar var. Arapça transkripsiyona bakınca nedenini anlayabiliyorum.

Uygulamada şapka:

1- "qa" sesi vermek için kullanılıyor. İnce ünlülerle kef kalın ünlülerle kaf diye okunan k harfi yanına kalın ünlü geldiği halde kef diye okunuyorsa k harfine işaret koymak yerine yanındaki sesli harfe şapka konuyor. Misal:

kâğıt, kâr, sükût vs...

2- Sesli bir harf uzun okunuyorsa şapka konuyor. Arapça üzerinde izah etmek gerekirse elifle yazılan a, ya ile yazılan i ve vav ile yazılan u sesi Türkçe yazımda şapkalı oluyor. Misal:

câmi, râzı, fâni, şeklî, huzûrunda vs...

3- Sesli harf ince ya da kapalı okunacaksa (Almancadaki ä veya Azericedeki ters e gibi) şapka ile yazılıyor. TDK'nin böyle bir kuralı olmayabilir. Bu yaklaşım Arapça tandansına önem veren yazarlara özgü olabilir. Misal:

kâlem, vâkit, nâkit vs...

ıstırab mı ızdırap mı??

Tıraş mı Traş mı?

Anadolumuz Nasıl Yazılır??

Vaat Etmek mi Vâdetmek mi?

Herşey Nasıl Yazılır?